Giai đoạn nào hệ đề kháng ở con phát triển đầy đủ? Những thông tin mẹ nên biết
Không ít mẹ băn khoăn rằng thời điểm nào hệ miễn dịch của trẻ hoàn thiện. Hệ thống miễn dịch của trẻ phát triển và hoàn thiện hơn khi trẻ được 3-4 tuổi. Trước đó, trẻ dễ gặp phải giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" kéo dài từ khoảng 6 tháng đến 3 tuổi. Để góp phần phát triển hệ miễn dịch cho trẻ, cha mẹ nên quan tâm bổ sung dinh dưỡng cân đối và đầy đủ cho bé, đảm bảo con ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên…
Trong quá trình chăm sóc con nhỏ, không ít cha mẹ băn khoăn khi nào hệ miễn dịch của con hoàn thiện. Để nắm rõ hơn về quá trình hoàn thiện hệ đề kháng của bé, và cách hỗ trợ con phát triển sức đề kháng khỏe mạnh, cha mẹ hãy cùng nhau tìm hiểu kỹ hơn trong bài viết dưới đây.
1. Tìm hiểu cơ chế hoạt động của hệ đề kháng ở trẻ
Hệ miễn dịch là lớp bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng... và các yếu tố môi trường độc hại khác. Theo MSD Manuals (nguồn tài liệu y khoa toàn diện và lâu đời nhất thế giới) và PubMed Central (PMC - kho lưu trữ toàn văn miễn phí các tài liệu tạp chí y sinh học và khoa học đời sống tại Thư viện Y khoa Quốc gia thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH/NLM)), cơ chế hoạt động miễn dịch của bé được chia thành 2 loại:
Miễn dịch bẩm sinh: Đây là hệ thống miễn dịch con sở hữu nhờ vào lượng kháng thể IgG nhận được từ mẹ trong giai đoạn bào thai và qua sữa mẹ. Tuy nhiên, "lá chắn" bảo vệ này không mang lại sức miễn dịch lâu dài và sẽ giảm mạnh sau vài tháng con chào đời.
Miễn dịch đáp ứng: Loại miễn dịch này hình thành khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên - tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus. Điểm nổi bật của loại đề kháng này là có tính đặc hiệu, tức là nhận ra và chống lại chính xác loại tác nhân gây bệnh. Khi đã gặp 1 lần, cơ thể sẽ lưu lại để lần sau đưa ra phản ứng đề kháng nhanh và hiệu quả hơn.
2. Thời điểm nào hàng rào miễn dịch của con hoàn thiện?
Hệ đề kháng của con sẽ hoàn thiện sau giai đoạn 3-4 tuổi, khi bé đủ khả năng tự sản sinh kháng thể để chống lại các bệnh nhiễm trùng. Trước thời điểm này, trong giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" từ 6 tháng đến 3 tuổi, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, chỉ nhận được sự bảo vệ thụ động từ kháng thể của mẹ truyền sang.
Cụ thể, quá trình phát triển sức đề kháng ở bé sẽ diễn ra như sau:
Khi mới sinh: Con nhận sự che chở từ hàng rào miễn dịch thụ động, bao gồm kháng thể nhận từ mẹ qua nhau thai trong thai kỳ và qua sữa mẹ sau sinh (theo thông tin từ PMC).
Sau 6 tháng tuổi: Lượng kháng thể IgG từ mẹ truyền sang giảm dần, tạo ra giai đoạn "khoảng trống miễn dịch".
Từ 3 - 4 tuổi trở đi: Hệ đề kháng của bé bắt đầu phát triển hoàn thiện hơn, có khả năng tự sản xuất đầy đủ các kháng thể cần thiết để chống lại tác nhân gây bệnh.
Từ đó có thể thấy, từ 6 tháng đến 3 tuổi là giai đoạn hàng rào miễn dịch thụ động của con dần yếu đi, trong khi đề kháng chủ động vẫn chưa hình thành vững chắc. Do đó, đây là khoảng thời gian con trở nên nhạy cảm với các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm đường hô hấp hoặc dị ứng. Ở giai đoạn này, cha mẹ nên sớm tìm cách giúp tăng cường hệ thống đề kháng cho con.
3. Cách bảo vệ và tăng cường hệ đề kháng cho con
Khi đã có lời giải đáp cho băn khoăn khi nào hệ miễn dịch của trẻ hoàn thiện, mẹ hãy xem qua một số cách bảo vệ và tăng cường đề kháng cho con như cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, cho trẻ thường xuyên vận động, ngủ đủ giấc... Chi tiết như sau:
3.1. Cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa
Có đến 70% hệ đề kháng nằm ở đường ruột. Do đó, việc duy trì đường ruột của bé khỏe mạnh là yếu tố quan trọng giúp con tăng cường đề kháng để phát triển khỏe mạnh từ những năm đầu đời.
Để giúp hệ tiêu hóa của bé hoạt động tốt, Tổ chức Y tế Thế giới WHO khuyến nghị mẹ nên bắt đầu cho bé ăn dặm khi con tròn 6 tháng tuổi (180 ngày tuổi). Song song đó, theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mẹ nên thiết lập chế độ ăn bổ sung phù hợp với lứa tuổi của con, tăng dần lượng thức ăn và độ đặc giúp bé dễ dàng làm quen. Song song, mẹ đừng quên cho con uống sữa đầy đủ vì đây là nguồn cung cấp năng lượng và dưỡng chất thiết yếu cho con.
Nếu cơ địa mẹ ít sữa hoặc vì lý do y khoa mà khó cho con bú sữa mẹ, mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn giải pháp dinh dưỡng phù hợp. Mẹ có thể chọn sữa chứa các dưỡng chất hỗ trợ nuôi dưỡng đường ruột khỏe mạnh, giúp bé êm bụng và tăng cường đề kháng đường ruột như chất béo sữa tự nhiên Milk Lipid Complex (MLC), dưỡng chất HMO (Human Milk Oligosaccharides), chất xơ GOS (Galacto-oligosaccharides) và lợi khuẩn Probiotics. Đây là những dưỡng chất giúp cung cấp năng lượng và hỗ trợ tiêu hóa, giúp xây dựng hệ đề kháng khỏe mạnh, bảo vệ con theo cơ chế 3 "tầng" đề kháng:
Tạo lớp khiên bảo vệ, góp phần ngăn vi khuẩn có hại xâm nhập vào đường ruột. (*)
Hỗ trợ nuôi dưỡng và cân bằng hệ vi sinh, tạo môi trường ức chế hại khuẩn. (**)
Thúc đẩy sản sinh tế bào miễn dịch, tăng kháng thể tự nhiên và hỗ trợ bé giảm nguy cơ nhiễm trùng đường ruột. (***)
Khi bé sở hữu hệ tiêu hóa khỏe mạnh, bụng con êm hơn, giúp hấp thu dinh dưỡng hiệu quả. Một đường ruột khỏe còn giúp củng cố đề kháng và nuôi dưỡng đề kháng tự nhiên cho trẻ, bởi có đến 70% hệ đề kháng của cơ thể nằm tại đường ruột.
3.2. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và cân đối
Dinh dưỡng là một trong những yếu tố góp phần giúp bé khỏe mạnh và phát triển thuận lợi. Vì chỉ khi được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng thì cơ thể trẻ mới có khả năng sinh đủ năng lượng, sản sinh tế bào đề kháng và kháng thể.
Để đạt được điều này, với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, mẹ cần xây dựng cho con chế độ ăn uống với 4 nhóm chất gồm: chất đạm (thịt, cá,...), tinh bột (gạo, ngũ cốc,...), chất béo (dầu thực vật, mỡ động vật,...), vitamin và khoáng chất (rau xanh, trái cây). Thêm vào đó, thực đơn cần có đa dạng các món ăn để bổ sung nhiều dưỡng chất thiết yếu và hỗ trợ trẻ ăn uống ngon hơn.
3.3. Một số biện pháp khác
Sau khi đã tìm hiểu khi nào hệ đề kháng của con hoàn thiện và nắm các biện pháp cơ bản, dưới đây là một số giải pháp bổ sung mẹ có thể áp dụng để tiếp tục hỗ trợ củng cố miễn dịch cho con:
Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc: Thiếu ngủ có thể khiến hệ đề kháng của con suy yếu, làm giảm tế bào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh tấn công cơ thể. Vì thế, mẹ cần giúp cho bé ngủ đủ giấc để con phát triển khỏe mạnh. Cụ thể, số giờ ngủ trong ngày của trẻ ở từng độ tuổi như sau: 18-20 giờ/ngày với trẻ sơ sinh, 12-13 giờ/ngày với trẻ mới biết đi và 10 giờ/ngày với trẻ học mẫu giáo.
Vận động thường xuyên: Theo nghiên cứu được công bố trên PMC "Physical activity in asthma control and its immune modulatory effect in asthmatic preschoolers", việc tập thể dục thường xuyên có thể giúp củng cố đề kháng. Vì thế, để khuyến khích con vận động thường xuyên hơn mẹ có thể cùng con tham gia các hoạt động thể chất nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi như đi bộ, đạp xe,...
Giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh trẻ: Vệ sinh cơ thể hằng ngày cho con giúp ngăn ngừa vi khuẩn hình thành và tấn công bé. Với trẻ lớn, mẹ nên hình thành cho con thói quen rửa tay với xà phòng trước và sau khi đi vệ sinh hoặc vui chơi, vận động ngoài trời. Bên cạnh đó, môi trường sống xung quanh con cũng cần được đảm bảo trong lành, sạch sẽ để hạn chế nguồn bệnh.
4. Trả lời câu hỏi thường gặp
Ngoài "khi nào hệ đề kháng của con hoàn thiện?", các mẹ cũng có thắc mắc như:
4.1. Thời điểm nào trẻ dễ bị ốm vặt?
Bé có thể bị ốm vặt trong 6 tháng đến 3 tuổi - giai đoạn xảy ra "khoảng trống miễn dịch". Ngoài ra, con cũng có thể bị ốm vặt vào thời điểm giao mùa (thời tiết thay đổi) hoặc khi bé bắt đầu đi nhà trẻ, đi học.
4.2. Nên cho bé ăn trái cây gì để giúp củng cố đề kháng?
Để giúp tăng cường hệ miễn dịch cho con, mẹ có thể bổ sung vào thực đơn hằng ngày các loại trái cây giàu dưỡng chất như kiwi, cam, bưởi, đu đủ... Bằng cách cho bé ăn trực tiếp, làm sinh tố mát lạnh hay trộn salad thanh mát, mẹ vừa giúp con thay đổi khẩu vị, vừa giúp con ăn ngon miệng hơn.
Đến đây, chắc hẳn mẹ đã có câu trả lời cho băn khoăn khi nào hệ miễn dịch của bé hoàn thiện. Với những giải pháp củng cố miễn dịch gợi ý trên, hy vọng mẹ có thể giúp con hình thành "lá chắn" đề kháng vững vàng để bé yêu luôn khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng khám phá thế giới xung quanh.
Nguồn tham khảo: Khi nào hệ miễn dịch của trẻ hoàn thiện.
Nhận xét
Đăng nhận xét